HERKOMST VAN DE SPHYNX
Vroege geschiedenis
De oudst bekende Sphynxen, destijds nog Mexicaanse Hairless genoemd, waren twee vrijwel haarloze katten die in Mexico rond het jaar 1900 leefden. Van deze katten, Dick en Nellie genaamd, is fotomateriaal te vinden in het in 1903 verschenen The Book of the Cat. Naar verluidt waren er al veel eerder haarloze katten, die door de Azteken gehouden werden. Hoewel informatie schaars is, is het heel goed mogelijk, aangezien we van de Azteken weten dat ze haarloze honden hielden, de zogenaamde Xoloitzcuintli's.
Genmutatie
De genetische eigenschap die een vrijwel haarloze vacht veroorzaakt, is niet voorbehouden aan een bepaalde streek of een bepaald type kat. De genmutatie die dit veroorzaakt, verschilt in wezen niet van een mutatie die tot een ander kleurtje of een afwijkende haarstructuur leidt. Genmutaties die van invloed zijn op het uiterlijk, waardoor het gemuteerde dier op één of meerdere punten totaal verschilt van de ouderdieren, treden op bij alle diersoorten. Denk aan witte tijgers, krulharige honden, kortpotige kippenrassen, albinomuizen, enzovoort.
Het gen voor haarloosheid is ook niet exclusief voor katten. Er zijn bijvoorbeeld haarloze honden, muizen, ratten en cavia's. Schaars behaarde katten duiken van tijd tot tijd op en komen over de hele wereld voor. Zo zijn er in 1930 twee haarloze katten op een tentoonstelling in Parijs getoond, dieren waarvan de ouders gewone boerenkatten waren. Ook in Marokko, Tsjechië en Oostenrijk zijn er in de loop van de tijd diverse meldingen geweest van haarloze dieren. In 1987 werd er in Rusland een haarloze kat gevonden waar twee nieuwe, vrijwel haarloze rassen op gebaseerd zijn. Voorts hebben veel schaars behaarde katten in de Verenigde Staten het levenslicht gezien.
Recente herkomst
Veel Europese Sphynxen stammen af van de vrijwel haarloze poezen Punkie en Paloma. Deze twee poezen werden in de jaren zeventig van de twintigste eeuw zwervend in de straten van Ontario, Canada, aangetroffen. Een dierenvriend nam ze mee naar huis en nam contact op met een bevriende kattenfokster. Zij vroeg om de dieren naar Nederland te sturen waar men zat te 'springen' om haarloze katten.
In Nederland kwamen de twee poezen terecht bij Hugo Hernandez en Hanny Natans, die de Mexicaanse Haarloze Kat graag terug wilden fokken. Met Punkie en Paloma konden ze daarmee beginnen. Ze kregen al snel bijval van andere fokkers. In het begin was de fokbasis uiteraard smal. Om inteeltproblemen te voorkomen, werden ook niet-haarloze katten in het fokprogramma betrokken. Zo is er een aantal Devon Rexen ingekruist, omdat dan meestal al in de eerste generatie haarloze kittens geboren worden.
Kruisingen
Daarnaast werd er, en worden er nu nog, rasloze huiskatten ingekruist die het ideaaltype van de Sphynx benaderen. Veel fokkers geven de voorkeur aan deze laatste optie. De weg naar het einddoel, haarloze kittens, is bij deze kruisingen langer, maar de veel bredere genenpool die de huiskat in het ras brengt wordt als een sterk pluspunt gezien.
Naast de bekende Punkie en Paloma zijn diverse andere, spontaan geboren haarloze kittens in het fokprogramma betrokken. Het ras werd in 1998 erkend door de CFA, een grote Amerikaanse kattenorganisatie. De erkenning is inmiddels door meerdere overkoepelende kattenorganisaties overgenomen, zodat het ras voorkomt in vrijwel alle landen waar katten geshowd en gefokt worden.
